To czwarty i ostatni odcinek z cyklu o człowieku, którego uważam za najbardziej fascynującego bohatera II wojny światowej.
Jan Karski – kurier Polskiego Państwa Podziemnego, świadek Holocaustu, człowiek, który w trakcie okupacji przedostał się na Zachód i rozmawiał z Rooseveltem.
W poprzednim odcinku poznałeś historię jego wstrząsających doświadczeń w getcie warszawskim i przedsionku obozu zagłady w Izbicy Lubelskiej.
Dziś opowiem ci, co stało się potem. I uwierz mi – to, co usłyszysz, jest najbardziej gorzką lekcją o ludzkiej naturze, jaką znam.
W tym odcinku:
→ Przejdziesz z Janem Karskim przez okupowaną Europę – od Warszawy przez Berlin, okupowana Francję, Pireneje do Gibraltaru
→ Usłyszysz, jak najpotężniejsi ludzie świata reagowali na prawdę o Zagładzie
→ Zrozumiesz, dlaczego człowiek, który widział piekło, milczał przez 35 lat
🎯 Ten odcinek jest dla Ciebie, jeśli:
→ Chcesz zrozumieć granice ludzkiej empatii
→ Szukasz odpowiedzi na pytanie, czy jeden człowiek może zmienić bieg historii
→ Wierzysz, że prawda musi być mówiona – nawet jeśli nikt nie chce słuchać
Wesprzyj mój podcast:
Będę wdzięczny za postawienie mi kawy → suppi.pl/lepiejteraz
Zostań Mecenasem odcinka→ patronite.pl/podcastlepiejteraz
ŹRÓDŁA:
Autobiografie i wspomnienia:
- „Story of a Secret State” – Jan Karski (1944, Houghton Mifflin; wznowienie Georgetown University Press, 2013) – pierwsza autobiografia, bestseller z nakładem ponad 400 000 egzemplarzy
- „Tajne Państwo” – Jan Karski (1999, Wydawnictwo Znak) – polska wersja rozszerzona i poprawiona przez autora
- Relacja Karskiego z rozmowy z prezydentem Rooseveltem – archiwum Muzeum Historii Polski (karski.muzhp.pl)
Biografie:
- „Karski: How One Man Tried to Stop the Holocaust” – E. Thomas Wood & Stanisław M. Jankowski (1994, John Wiley & Sons) – przełomowa biografia z przedmową Elie Wiesela
- „Jan Karski. Jedno życie” – Waldemar Piasecki
- „Emisariusz Karski” – Maciej Kozłowski
Wywiady i nagrania (dostępne online):
- Wywiad Claude’a Lanzmanna z Karskim (1978) – pełna transkrypcja w Mediatece Muzeum Historii Polski (mediateka.muzhp.pl) oraz w kolekcji USHMM; 39 minut wykorzystanych w filmie „Shoah” (1985), pełne nagranie trwa 8-9 godzin
- „The Karski Report” –-Claude Lanzmann (2010) – dodatkowy film dokumentalny oparty na niewykorzystanych fragmentach wywiadu
- Przemówienie na Międzynarodowej Konferencji Wyzwolicieli, październik 1981
- Wywiad dla Yad Vashem (1979) – YouTube
Źródła instytucjonalne:
- US Holocaust Memorial Museum – encyclopedia.ushmm.org/content/en/article/jan-karski
- Yad Vashem – yadvashem.org/righteous/stories/karski.html
- Polscy Sprawiedliwi wśród Narodów Świata – sprawiedliwi.org.pl/en/stories-of-rescue/story-jan-karski-according-latest-research
- Żydowski Instytut Historyczny – jhi.pl (artykuły o Izbicy i listach pożegnalnych Zygielbojma)
- Georgetown University Archives – Jan Karski Collection
- Jan Karski Educational Foundation – jankarski.net
- Google Arts & Culture – wystawa „Jan Karski: Humanity’s Hero”
Listy pożegnalne Szmula Zygielbojma:
- Żydowski Instytut Historyczny – jhi.pl/en/articles/farewell-letters-from-shmuel-zygielbojm
Filmy dokumentalne:
- „Shoah” – Claude Lanzmann (1985)
- „The Karski Report” –-Claude Lanzmann (2010)
- „Remember This: The Lesson of Jan Karski” – film dokumentalny/teatralny z Davidem Strathairnem (2022)
