Wrócił z Londynu jako nikt. Bez grosza, bez zawodu, który by go utrzymał, bez planu. A przez następne 10 lat zbudował coś, co przetrwało wieki. Ale zanim to się stało, najpierw prawie umarł. A potem stracił kogoś, kogo nie zapomniał do końca życia.
To historia dekady, w której z wraku młodości powstaje jeden z najbardziej niezwykłych umysłów w historii. I człowieka, który traktował własne życie jak tekst do poprawienia, aż odkrył, że nie każdy błąd da się skorygować.
💛 Jeśli lubisz moje podcasty „Lepiej Teraz” — pomóż mi dzielić się tymi historiami dalej:
👉 Wesprzyj moją pracę na Patronite: patronite.pl/podcastlepiejteraz lub postaw ☕ na suppi.pl/lepiejteraz
🎙️ Subskrybuj mój nowy kanał podcastowy Radek Budnicki na Spotify: znajdziesz tam moje solowe lekcje, refleksje i wywiady.
Źródła pierwotne:
- Benjamin Franklin, „The Autobiography of Benjamin Franklin” (Project Gutenberg; wydania Standard Ebooks, ushistory.org).
- „Plan of Conduct, 1726”, Founders Online, National Archives (The Papers of Benjamin Franklin, vol. 1).
- „The Busy-Body, No. 1, 4 February 1729”, Founders Online.
- „The Nature and Necessity of a Paper-Currency, 3 April 1729”, Founders Online.
- „Standing Queries for the Junto, 1732”, Founders Online.
- „Poor Richard, 1733”, Founders Online.
- „Poor Richard, 1740”, Founders Online.
- „Hugh Meredith to Benjamin Franklin: Dissolution of Partnership, 14 July 1730”, Founders Online.
- „On the Death of His Son, 30 December 1736”, Founders Online (Pennsylvania Gazette, 30 grudnia 1736).
- „From Benjamin Franklin to Jane Mecom, 13 January 1772”, Founders Online.
- Polskie wydanie: „Żywot własny” Benjamina Franklina (materiał projektowy, do porównania; cytaty w scenariuszu tłumaczone bezpośrednio z angielskiego oryginału public domain).
Źródła wtórne:
- Walter Isaacson, „Benjamin Franklin: An American Life”.
- H.W. Brands, „The First American: The Life and Times of Benjamin Franklin”.
- Carl Van Doren, „Benjamin Franklin”.
- J.A. Leo Lemay, „The Life of Benjamin Franklin”, t. 1-2.
- Nick Bunker, prace biograficzne o młodym Franklinie.
- Library Company of Philadelphia, materiały o założeniu biblioteki (1731).
- Benjamin Franklin Historical Society; Encyclopedia of Greater Philadelphia (hasło „Junto”); HistoryNet, „Benjamin Franklin’s Greatest Invention”; Pennsylvania Center for the Book (PSU).
LISTA ŹRÓDEŁ CYTATÓW (każdy tłumaczony bezpośrednio z angielskiego):
- „Ci, którzy piszą o sztuce poetyckiej…” oraz cztery zasady: „Plan of Conduct, 1726”, Founders Online.
- „przestrzegany dość wiernie aż do starości”: Autobiografia (Founders/Gutenberg).
- Opis Denhama („radził mi jak ojciec…”) i choroby („poddał się w duchu…”): Autobiografia.
- „dziwna ryba… trochę szelmowski” (opis Keimera): Autobiografia.
- Zasady Junto („w szczerym duchu poszukiwania prawdy…”) oraz stałe pytania: Autobiografia / „Standing Queries for the Junto, 1732”, Founders Online.
- „harmonijny ludzki tłum” („a harmonious human multitude”): Carl Van Doren, „Benjamin Franklin” (zakończenie, s. 782).
- „Aby zapewnić sobie kredyt i reputację… na taczce”: Autobiografia.
- „Pracowitość tego Franklina przewyższa wszystko…” (dr Baird): Autobiografia.
- „napisał do niego szczery list… errata została w pewnym stopniu poprawiona” (dług Vernona): Autobiografia.
- „Jest pewna proporcjonalna ilość pieniądza…”: „A Modest Enquiry into the Nature and Necessity of a Paper-Currency”, 1729, Founders Online.
- „To była kolejna korzyść wynikająca z tego, że umiałem pisać”: Autobiografia.
- „dwaj prawdziwi przyjaciele, których dobroci nigdy nie zapomniałem…” oraz „często widywano pijanego na ulicach…”: Autobiografia.
- „Zaryzykowaliśmy jednak… poprawiłem tę wielką erratę najlepiej, jak umiałem”: Autobiografia.
- „wkład każdego stworzył kapitał książkowy wszystkich”: historyk Library Company (cyt. za Library Company of Philadelphia / Wikipedia).
- „poprawiły ogólną rozmowę Amerykanów…”: Autobiografia.
- Przepowiednia śmierci Titana Leedsa („nieubłagana śmierć…”, 17 X 1733, 15:29, koniunkcja Słońca i Merkurego): „Poor Richard, 1733”, Founders Online (oryg.: „He dies, by my Calculation made at his Request, on Oct. 17. 1733. 3 ho. 29 m. P.M….”).
- Sprostowanie o śmierci Franky’ego („Ponieważ krąży obecnie pogłoska…”): „On the Death of His Son, 30 December 1736”, Founders Online / Pennsylvania Gazette (oryg.: „…he was not inoculated, but receiv’d the Distemper in the common Way of Infection…”).
- „którego do dziś nie mogę wspomnieć bez westchnienia”: list do Jane Mecom, 13 stycznia 1772, Founders Online (oryg.: „…whom to this Day I cannot think of without a Sigh”).
- „W 1736 roku straciłem jednego z synów…”: Autobiografia (oryg.: „In 1736 I lost one of my Sons, a fine Boy of 4 Years old, by the Smallpox taken in the common way…”).
